26-12-2023, 09:33 | Bakının neft erası nə qədər davam edəcək? - Ekspertdən ilginc açıqlamalar

İlham Şaban: “2050-ci ildə dünya enerji balansında əsas enerji daşıyıcısı olaraq...”
Azərbaycanda, ümumiyyətlə dünyada neft ehtiyatlarının tükənəcəyi barədə illərdir ki, proqnozlar verilir. Dünya iqtisadçılarının proqnozlarına görə, 2040-cı ildə neft ehtiyatları tamamilə tükənəcək. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatından (OECD) bildirilib ki, ölkələrində neftin və neft məhsullarının kommersiya ehtiyatları oktyabrda sentyabr ayı ilə müqayisədə 12,8 mln. barel azalıb. Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatının (OPEC) aylıq hesabatında deyilir ki, OECD ölkələrində neftin kommersiya ehtiyatları oktyabr ayının yekunlarına görə 2 818 mln. barel təşkil edib, bu da öncəki göstəricidən (illik müqayisə - red.) 45 mln. barel çox, lakin son beşillik ortalama göstəricidən 66 mln. barel, 2015-2019-cu illərin ortalama səviyyəsindən isə 128 mln. barel azdır.

Dünya Bankı Qrupunun açıqladığı Azərbaycana dair İqlim və İnkişaf Hesabatında (CCDR) isə bildirilir ki, ölkə iqtisadiyyatı ÜDM-in üçdə birini və ixracın 90%-ni təşkil edən neft-qaz sektorundan əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır. Mövcud neft ehtiyatlarının azaldığı və daha 25 il kifayət edəcəyinin gözlənildiyi bir şəraitdə kompleks və effektiv dekarbonizasiya səyləri iqtisadiyyatı şaxələndirməyə və yaşıl hidrogen və kənd təsərrüfatı kimi yeni artım drayverlərinə rəvac verəcək.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda əsas platformalarda hasil olunan neft ehtiyatları hər il azalır. Qeyd etmək yerinə düşər ki, Azərbaycanda neft hasilatının pik nöqtəsi 2011-2012-ci illərdə yaşanıb ki, həmin vaxt günə 1 milyon barel neft hasil olunub. Ekspertlərin hesablamalarına görə 2021-ci ildə bu nəticə 30-35 faiz aşağı düşüb. Bildirilir ki, əgər azalma tendensiyası yaxın 10 ildə də davam edərsə, 20-25 il sonra neft ehtiyatlarının bitməsi gözləniləndir. Dövlət Statistika Komitəsi və Dövlət Neft Şirkətinin 2010-cu ilin yekunlarında açıqladığı rəqəmlərə görə, Azərbaycanda neft hasilatı 50,7 mln., 2015-ci ildə aşağı düşərək 41,5 mln. ton olub. Son illərin nəticələrinə nəzər saldıqda isə 2019-cu ildə Azərbaycanda 37,5 mln., 2020-ci ildə 34,6 mln. ton neft istehsal edilib.

2022-ci ilin yanvar-aprel ayları üzrə operativ məlumatlara əsasən isə Azərbaycanda 11,1 milyon ton neft (kondensatla birlikdə) hasil edilib. Neft (kondensatla birlikdə) hasilatı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 409 min ton az olub. Respublika üzrə neft hasilatının 7 milyon tonu “Azəri-Çıraq-Günəşli”nin, 1,5 milyon tonu (kondensat) “Şahdəniz”in payına düşüb. SOCAR üzrə neft (kondensatla birlikdə) hasilatı 2,6 milyon ton təşkil edib. Hesabat dövründə 9 milyon ton neft (kondensatla birlikdə) ixraca nəql olunub. Bunun 8,5 milyon tona yaxını konsorsiumun, 448 min tonu isə SOCAR-ın payına düşür. Neftin (kondensatla birlikdə) ixraca nəqli 2021-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 501 min ton, yəni 5,3 faiz azdır.

Nəzərə çatdıraq ki, hazırda ölkə üzrə 81 neft-qaz yatağı mövcuddur ki, bunun da 28-i dənizdə, 53-ü quruda yerləşir. Həmin yataqların 18-i dənizdə, 39-u isə quruda olmaqla istismar prosesindədir. Ehtiyatları tükənmiş 7 yataq konservasiya olunub. Bundan əlavə, 9 yataq fəaliyyətsiz fonda daxil edilib, eyni sayda yataqda isə kəşfiyyat işləri aparılır. Mütəxəssislərin proqnozlarına görə, hazırda Azərbaycanın çıxarıla bilən qalıq neft ehtiyatları 1 milyard tondan artıqdır ki, bunun da əksər hissəsi dəniz neft yataqlarının payına düşür. Bununla belə, qurudakı yataqlarda da çıxarılması mümkün olan ehtiyatlar hələ çoxdur. Hazırda qurudakı yataqların 28-i SOCAR-ın “Azneft” İstehsalat Birliyinin balansındadır. Həmin yataqların isə 6-sı konservasiya prosesindədir. Bundan əlavə, ölkənin quru ərazisində yerləşən daha 25 neft-qaz yatağı SOCAR-la yaradılmış birgə müəssisə və əməliyyat şirkətləri tərəfindən istismar olunur.

Yerli ekspertlər Azərbaycanın neft hasilatının faktiki olaraq cəmləşdiyi “Azəri-Çıraqlı-Günəşli” yatağının ehtiyatının 2030-cu ilə kimi tükənəcəyini bir neçə il əvvəl proqnoz etmişdilər.

Bu proqnozlar doğrulacaqmı, 2030-cı ilədək neft ehtiyatları tamamilə tükənəcəkmi? Bunun qarşısını almaq mümkün deyilmi?



İlham Şaban

Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban mövzu ilə bağlı “Yeni Müsavat”a fikirlərini açıqladı. O dedi ki, 2050-ci ildə yaşıl enerji dünya enerji balansında əsas enerji daşıyıcısı olaraq günəş və külək olsa, bu o deməkdir ki, 2050-ci ildə dünyada olan neft və qaz yataqlarının ümumi ehtiyatlarının cəmi 50 faizi çıxarılmış olacaq: “Yəni yarısı orada qalacaq. 2015-ci ildə BMT-nin böyük əksəriyyət ölkələri imza atdılar ki, dünyadakı iqlim dəyişmələrinin bir səbəbi atmosferə atılan karbon qazıdır. Onun miqdarı artdıqca temperatur yüksəlir. Temperaturun yüksəlməsi isə həm insanların yaşamasına, həm də məhsuldarlığın azalmasına və bir sıra canlı orqanizmlərin bir müddət sonra məhvinə gətirib çıxaracaq ki, bu da növbəti nəsil insanın planetdə yaşayışını diskomfort hala gətirib çıxaracaq. Sonrakı nəsillər üçün yaşayış olacaq ya olmayacaq heç bəlli deyil. Bu baxımdan cari ildə Dubayda keçirilən COP 28 tədbirində ölkələr bunu dəstəklədi ki, həqiqətən də iqlim dəyişiklikləri real faktdır. Bu nağıl deyil. Təxəyyüldən gələn hansısa məsələ deyil. Dünyanın hansı hissəsindən asılı olmayaraq artıq özünü göstərir. Bunun üçün də ilk addımı Avropa atdı. Avropa 2040-cı ildən bütün Avropa Birliyində sənayedə qazın istehlakını dayandırmaq istəyir. Qərar veriblər ki, artıq 2035-ci ildən daxili yanma mühərrikini Avropa Birliyi ölkələrindən 27-də istifadə etməyəcəklər. Ancaq bu addım böyük maliyyə tələb edir. Gərək 44 milyon investisiya qoyasan ki, özünün daxili bazarında tamamilə yaşıl enerjiyə keçəsən”.

Ekspert əlavə edib ki, Azərbaycan dünya bazarında böyük həcmdə neft-qaz hasil etmir: “Biz qiymət bazarında tələbat azalmamış özümüzün nə resursumuz varsa, onu kapitala çevirməliyik. O kapitalı da, gələn gəlirlərin bir hissəsini rasional şəkildə ölkənin inkişafı, digər hissəsini isə insan kapitalına yönəltmək lazımdır. Bununla da, neft-qaz olmadan insanlar özlərini inkişaf etdirə bilsinlər. Mən bundan düzgün yol görmürəm. Bu Avstraliyadan tutmuş, Okeaniyada olan adalara qədər bütün insanlara aiddir, hər kəs çörək pulunu qazana bilməlidir. Bununla ölkəmizin yarıdan çoxunun Abşeron yarımadasında cəmləşməsi, bununla da gözünü neft- qaza dikmək məsələsi bitmiş olar”.

Gələn il BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası -COP 29-un Bakıda keçirilməsi ilə bağlı suala gəlincə, İlham Şaban dedi ki, bunun ölkəmizdə ilk dəfə təşkil olunması təsadüfi deyil: “Xəzər dənizini əhatə edən beş ölkənin beşinin də iqtisadiyyatları neftə, qaza bağlıdır. Rusiya, Qazaxıstan, Türkmənistan, İran, Azərbaycanın iqtisadiyyatının lokomotivi ənənəvi enerjidir. Bu da hesab edirəm ki, ənənəvi enerji ölkələrinə Xəzərdən, Bakıdan yeni bir çağırış olacaq. Görək bir il ərzində texnoloji, elmi baxımından nə dəyişiklik olacaq ki, məhz Bakıdakı görüşdə də iqlim dəyişikliklərinin qarşısını almaq üçün çağırışları buradan dünyaya desinlər”.

Afaq MİRAYİQ,
“Yeni Müsavat”

26-12-2023, 09:27 | Onlar 10 min manatadək cərimə ediləcəklər-Fərman

İlk yayımlanma saatı: 25.12.2023 20:45

Xarici elektron pul təşkilatının Azərbaycandakı yerli filialı tərəfindən pul vəsaitlərinin təhlükəsizliyinə dair tələblər pozularsa, 10 min manatadək cərimə ediləcək.

Bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “Ödəniş xidmətləri və ödəniş sistemləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 14 iyul tarixli 987-VIQ nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə fərman imzalayıb.

Dəyişikliyə əsasən, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə yeni 439-2-ci maddə (Ödəniş xidmətləri və ödəniş sistemləri haqqında qanunvericiliyin pozulması) əlavə olunur.

Dəyişikliklə elektron pul təşkilatı, o cümlədən xarici elektron pul təşkilatının yerli filialı tərəfindən pul vəsaitlərinin təhlükəsizliyinə dair qanunla müəyyən olunmuş tələblərin pozulmasına görə vəzifəli şəxslər 2 000 manatdan 3 000 manatadək miqdarda, hüquqi şəxslər 7 000 manatdan 10 000 manatadək məbləğdə cərimə olunacaq.


//musavat.com/

26-12-2023, 09:24 | Dondurulmuş Rusiya aktivlərinin çoxu avrodadır - Moskvanın “dollara zərbə” iddiası

Aİ 2027-ci ilə qədər Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin təkrar investisiyasından gəlir şəklində təxminən 15 milyard avro toplamaq niyyətindədir

Rusiyanın dondurulmuş aktivlərindən Ukraynanın nəfinə istifadə olunması məsələsi getdikcə daha çox reallığa çevrilir. Britaniyanın "Financial Times" (FT) qəzetinin yazdığına görə, Böyük Yeddilik(G7) ölkələri son həftələrdə dondurulmuş Rusiya aktivlərinin bir hissəsinin müsadirəsi ilə bağlı danışıqları intensivləşdiriblər.

Nəşr yazır ki, buna Avropa İttifaqının Ukraynaya 50 milyard avro dəyərində dördillik dəstək proqramının qəbul edilməməsi, həmçinin ABŞ Konqresində Ukraynaya hərbi yardımla bağlı hələ də qərar verilməməsi səbəb olub. Hər iki mərkəzdə dondurulmuş Rusiya aktivlərinin bir hissəsinin Ukraynaya transferini “alternativ maliyyə mənbəyi” kimi görməyə başlayıblar. İddia olunur ki, ABŞ nümayəndələri bu məsələdə gözlənilmədən qətiyyətli mövqe tutaraq, aktivlərin “beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq” müsadirə edilməsinin bir yolunun olduğunu və problemin yaxın vaxtlarda həllinə ehtiyac olduğunu bəyan ediblər.

"Financial Times"ın əldə etdiyi və ABŞ-ın müzakirə üçün G7 dövlətlərinin digər nümayəndələrinə təqdim etdiyi sənəddə bildirilir: “G7 üzvləri və müharibədən daha çox təsirlənən digər ölkələr Rusiyanı təcavüzü dayandırmağa məcbur etmək üçün əks tədbir kimi Rusiyanın suveren aktivlərini müsadirə edə bilər” .

Bundan əvvəl Böyük Britaniya Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri və Böyük Britaniyanın keçmiş baş naziri (2010-2016) Devid Kemeron ölkə parlamentində çıxış edərək Rusiyaya məxsus vəsaitlərin müsadirə olunmasının Ukraynaya köçürülməsinin qanuni yolunun mövcudluğuna əmin olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, “xüsusi vaxtlar xüsusi həllər tələb edir”. Nazirin sözlərinə görə, belə bir addım investorları qorxutmaqla G7 ölkələrinin iqtisadiyyatına zərər verməyəcək.

Davam edən müzakirələrdə iştirak edən avropalı diplomat FT-yə deyib: “Biz Ukraynanı istənilən formada pulla təmin etmək üçün bir yol tapmalıyıq. Getdikcə daha çox ölkə bu aktivlərə diqqət yetirir və onların hələ də işə yaramadan saxlandığına təəccüblənirlər” .

“The New York Times”ın (NYT) mənbələrə istinadən yazdığına görə, artıq ABŞ prezidenti Baydenin administrasiyası ABŞ-ın müttəfiqləri ilə Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 300 milyard dollar məbləğində dondurulmuş aktivlərinin istifadəsi ilə bağlı təcili danışıqlara başlayıb. Məqsəd maliyyə dəstəyinin zəifləməsi fonunda bu vəsaitlərdən Ukraynaya hərbi yardım üçün istifadə etməkdir.

Noyabr ayında ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının Xarici Əlaqələr Komitəsi Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin Ukraynaya yardım məqsədilə istifadəsini nəzərdə tutan qanun layihəsini səs çoxluğu ilə təsdiqləyib.

Sənəddə deyilir: “Dövlət katibinə Rusiya Federasiyası Mərkəzi Bankından müsadirə edilmiş aktivlərdən və Rusiya Federasiyasının digər suveren aktivlərindən istifadə etməklə, Ukraynaya əlavə yardım göstərmək, habelə digər məqsədlər üçün icazə vermək səlahiyyəti tanınır.

Bu, qanun qəbul edildiyi təqdirdə dövlət katibi ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi ilə birlikdə qanunun qüvvəyə minməsindən sonra 180 gün ərzində Konqresin müvafiq komitələrinə “Ukraynaya yenidənqurma, təhlükəsizlik və humanitar yardım üçün ən aktual ehtiyacların qiymətləndirilməsini” təqdim etməlidir".

Sənəddə qeyd olunur ki, müsadirə olunan vəsaitlər Ukraynaya Dəstək Fondunda toplanır və “zərurət yaranarsa, müsadirə edilmiş Rusiyanın suveren aktivlərindən əldə edilən mülkiyyət və gəlirlər (...) ABŞ hökumətinə verilir”.

Lakin indi ABŞ hakimiyyəti G7 ölkələri ilə birlikdə Rusiya pullarından istifadə etmək üçün mövcud mexanizmlərdən və səlahiyyətlərdən istifadə etməyin mümkün olub-olmadığını öyrənmək qərarına gəlib və ya Konqresdən belə bir addıma icazə verməyi xahiş etməli olub-olmaması barədə qərar qəbul edib. NYT qeyd edir ki, Konqresdə bu cür tədbirlərə dəstək artır.

FT-nin tanış olduğu Avropa Komissiyasının sənədinə görə, keçən il Rusiya Mərkəzi Bankının 260 milyard avroluq aktivi G7 ölkələrində, Aİ və Avstraliyada yerləşirdi. Bu məbləğin əsas hissəsi Aİ-də olub - təxminən 210 milyard avro. ABŞ cəmi 5 milyard dolları dondurub. Avropada bloklanan aktivlərin təxminən 191 milyard avrosu beynəlxalq depozitari “Euroclear”da saxlanılır.

“Euroclear” 2023-cü ilin doqquz ayı ərzində Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin investisiyasından faiz gəliri şəklində təxminən 3 milyard avro gəlir əldə edib. Depozitarinin yaydığı hesabata əsasən belə yüksək gəlir iki amillə şərtlənir: yüksək faiz dərəcələri və “Euroclear” tərəfindən yatırılan nağd pulun məbləği.

“Euroclear” antiRusiya sanksiyalarına məruz qalan nağd pul qalıqlarının valyuta strukturunu təqdim edib: 63 faiz avro, 16 faiz funt sterlinq, 8 faiz ABŞ dolları, 9 faiz Kanada dolları, 3 faiz Avstraliya dolları, 1 faiz digər valyutalar. Müqayisə üçün qeyd edək ki, “Euroclear” hesablarındakı “adi” nağd pul qalıqlarının strukturu belədir: 50 faiz ABŞ dolları, 27 faiz Avro, 2 faiz Avstraliya dolları, 1 faiz Kanada dolları və 12 faiz digər valyutalarda.

Avropa İttifaqı Rusiya aktivlərindən Ukraynaya dəstək üçün istifadəni hüquqi baxımdan qanuni hala gətirməklə həyata keçirməyə üstünlük verir. Avropa İttifaqı Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin yenidən investisiyasından əldə edilən gəlirdən istifadə sxemi hazırlayıb və sonra onu Kiyevə göndərmək niyyətindədir. Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə Avropa Komissiyasının müvafiq sənəd layihəsini nəzərdən keçirən Bloomberg agentliyi məlumat yayıb.

Təklifə əsasən Ukraynaya yardım üçün hansı vəsaitlərdən istifadə olunacağı müəyyən ediləcək. Sonra (ilk addım) bu aktivlərlə bağlı fəaliyyət qaydası hazırlanacaq: “Xərclər çıxıldıqdan və milli vergilər ödənildikdən sonra əldə edilmiş mənfəət nizamnamə kapitalı və risklərin idarə edilməsi tələblərinə uyğun olaraq dəqiq müəyyən ediləcək və Ukraynaya verilməsi üçün uçota alınacaq”.

Agentliyin məlumatına görə, təkliflər arasında bu aktivləri saxlayan qurumları hüquqi risklərdən və təqiblərdən qorumaq, habelə kiçik məbləğdə olan qiymətli kağızların mərkəzi depozitarlarını məsuliyyətdən azad etməklə bağlı tövsiyələr var.

İkinci addım dondurulmuş vəsaitlərdən əldə edilən xalis gəlirin 2024-2027-ci illər üçün Aİ büdcəsinə köçürülməsini nəzərdə tutur. Sənədə əsasən, Aİ 2027-ci ilə qədər Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin təkrar investisiyasından gəlir şəklində təxminən 15 milyard avro toplamaq niyyətindədir. Belə aktivlərin ən böyük həcmi - 191 milyard avro Belçikadakı beynəlxalq “Euroclear” platformasında bloklanıb.

G7-nin belə bir “sürpriz tədbiri” dəstəkləməsinə baxmayaraq, Aİ Avropa Mərkəzi Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu və bir sıra üzv dövlətlərin bu addımların hüquqi və maliyyə nəticələri ilə bağlı ifadə etdiyi narahatlıqları nəzərə alaraq, planları tədricən həyata keçirir. Eyni zamanda, AK sənədində “dondurulmuş aktivlərdən əldə edilən gəlirin Rusiyaya aid olmadığı və onun mülkiyyəti olmadığı açıq-aydın göstərilir, çünki onlar əsas hərəkətsizləşdirilmiş fondların özündən fərqlənirlər”.

Rusiya tərəfi aktivlərin Ukraynaya verilməsinə kəskin etiraz bildirir. Rusiya maliyyə naziri Anton Siluanov Qərbə xəbərdarlıq edib ki, Rusiya aktivlərinin müsadirə edilməsi barədə qərar qəbul edilərsə, Moskvadan “simmetrik cavab” gələcək: “Rusiya belə bir addıma ”dost olmayan" ölkələrdən xarici kontragentlər qarşısında qiymətli kağızlar və dividendlər üzrə öhdəliklərin saxlanıldığı C hesablarından vəsait çıxarmaqla cavab verəcək".

Rusiya Federasiya Şurasının vitse-spikeri Konstantin Koşaçev isə iddia edir ki, Qərbin dondurulmuş Rusiya aktivlərini Ukraynaya verməsi dünyada maliyyə böhranına səbəb olacaq: “Bayden administrasiyasının növbəti dəli təşəbbüsü Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Bankının dondurulmuş aktivlərini silmək və bu vəsaiti Ukraynaya göndərməkdir. Nəticədə hər kəs itirəcək”.

Avropada Rusiyaya bağlılığı ilə tanınan bəzi iqtisadçılar da aktivlərin Ukraynaya verilməsinin dollara zərbə vuracağını iddia edirlər. İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı, Yel Universitetinin professoru Robert Şiller İtaliyanın “La Repubblica” qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, dondurulmuş Rusiya aktivlərindən Ukraynaya kömək etmək üçün istifadə “indiki dolların üstünlük təşkil etdiyi sistem üçün kataklizm” ola bilər və insanları başqa valyutalarda yığıma keçməyə təşviq edə bilər: “Mən özümü inandıra bilmirəm ki, bu (Rusiya aktivlərinin müsadirəsi-red.) düzgün yoldur. Bunun Rusiya lideri üçün Ukraynada baş verənlərin proksi müharibə olduğunu təsdiqləməsi ilə yanaşı, paradoksal olaraq Amerikaya və bütün Qərbə qarşı çevrilə bilər”.

Şiller qeyd edir ki, Rusiya kimi əmanətlərini dollara çevirən və “onları Sem dayının bacarıqlı əllərinə həvalə edən” onlarla ölkəyə hansı mesajın göndəriləcəyi maraq doğurur: “Əgər Amerika bu gün Rusiyaya bunu etsə, sabah bunu hər kəsə edə bilər. Bu, dolları əhatə edən təhlükəsizlik aurasını məhv edəcək və bir çoxlarının Çindən tutmuş inkişaf etməkdə olan ölkələrə, hətta Rusiyanın özündən də getdikcə daha çox arxayınlaşdığı de-dollarizasiyaya doğru ilk addım olacaq”.

Rusiya aktivlərinin Ukrayna üçün sərf olunması Rusiyanın qonşu ölkəyə işğalçı hücumundan dərhal sonra gündəmə gətirilib. İndiyədək Avropa və ABŞ-da prosesin tənzimlənməsi üçün hüquqi mexanizmlərin hazırlanması istiqamətində real addımlar atılmayıb. Lakin belə görünür ki, Ukraynanı dəstəkləmək üçün vəsait probleminin kəskinləşməsi hər iki mərkəzdə hüquqi bazanın formalaşdırılması prosesini sürətləndirir. Belə bir bazanın formalaşdırılması halında Rusiya aktivlərindən onun dağıtdığı ölkə üçün istifadə olunmasının ən böyük nəticəsi işğalçılığa hazırlaşan digər ölkələr üçün çəkindirici faktora çevrilməsi ola bilər...

Dünya SAKİT,
“Yeni Müsavat”

26-12-2023, 07:44 | “Milli iradənin pusquya salınmasına icazə verməyəcəyik” - Ərdoğan

"Milli iradənin pusquya salınmasına icazə verməyəcəyik".

Respublica.Az teleqraf.com-a istinadən xəbər verir ki, bu sözləri Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Mehmet Akif Ersoyun Anım mərasimindəki çıxışı zamanı deyib.

"Hər kəs bundan əmin olmalıdır ki, müstəqilliyimizə qarşı hücumlar davam etdikcə, gələcəyimizi qorumağa davam edəcəyik. Sosial terror aktlarına qarşı hamımız daha dəqiq mövqe tutmalıyıq",- deyib.

Ərdoğan sözlərini belə davam etdirib:

"Terrorçu ilə eyni dili danışan hər kəs terrorçuya olunan münasibətlə qarşılaşacaq. Demokratiyamızın imkanlarından istifadə edərək dövlətin, millətin və milli iradənin pusquya salınmasına heç vaxt icazə verməyəcəyik. Siyasi fəaliyyət göstərənlərə müraciət edirik, onlar millətin təmsilçisi olmaq əvəzinə separatçı təşkilatın uzantılarıdırlar. Bunlar öz iradəsi olmayan siyasi kuklalardır".

Türkiyə lideri parlament toxunulmazlığını, siyasi və hüquqi əsasları meyar götürərək, terroru dəstəkləyənlərə qarşı mübarizəni davam etdirəcəyini açıqlayıb.

Respublica.Az

25-12-2023, 06:42 | Bayden ABŞ prezidentlərinin mühakimə olunmasına icazə verdi

ABŞ prezidenti Co Bayden dövlət başçılarının mühakimə oluna biləcəyini deyib.

O, bu sözləri keçmiş prezident Donald Trampın 2020-ci il seçkilərinin nəticələrini ləğv etmək cəhdi ilə bağlı toxunulmazlıq tələbləri fonunda deyib.

Bayden qeyd edib ki, prezidentlərə mütləq müdafiənin təmin edilməsi üçün heç bir əsas yoxdur. Trampın vəkilləri “prezident toxunulmazlığı”nın zəruriliyində israr edib, cinayət işinə xitam verilməsi üçün Ali Məhkəməyə müraciət etsələr də, məhkəmə bu mövqeyi rədd edərək, cinayət işinin araşdırılmasını davam etdirir.//Oxu.az

Respublica.Az

25-12-2023, 06:18 | 16 yaşlı oğlanı öldürüb Sədərəkdə basdırdı - TƏFƏRRÜAT

Keçən ilin sentyabrında Bakıda 16 yaşlı Hüseynağa Şeydabəyovu qətlə yetirən və meyitini xeyli müddət avtomobilində saxladıqdan sonra "Sədərək" ticarət mərkəzinin ərazisində basdıran 1968-ci il təvəllüdlü Babək Quliyevin məhkəməsi başa çatıb.

Respublica.Az qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində keçirilən prosesdə B.Quliyev Cinayət Məcəlləsinin 120.2.9 və 145.2.3-cü (köməksiz vəziyyətdə olan adamı öldürmə, habelə adam oğurluğu və ya girov götürülməsi ilə bağlı adam öldürmə və qanunsuz azadlıqdan məhrum etmə) maddələri ilə təqsirlənidirilib.

Məhkəmə prosesində hadisənin təfərrüatı da məlum olub. Bildirilib ki, B.Quliyevin şəhərin mərkəzində və Bilgəh qəsəbəsində evləri olub. Onun ailə üzvləri, eləcə də 2007-ci il təvəllüdlü qızı vaxtaşırı Bilgəhdəki bağ evinə gedib orada qalırmış. Bu müddət ərzində B.Quliyev yeniyetmə qızının qonşuluqda yaşayan 2006-cı il təvəllüdlü Hüseynağa ilə münasibətinin yarandığını düşünüb. Hadisədən bir neçə gün əvvəl B.Quliyev oğlana zəng edərək xəbərdarlıq edib, həmçinin qızının telefonunu əlindən alıb. Bundan 10 gün sonra, yəni sentyabrın 6-da B.Quliyev gecə saatlarında Bilgəhdəki evinə gedib və həyətdə Hüseynağanı yaxalayıb. O, 16 yaşlı oğlanın əl-qolunu iplə, ağzını yapışqanlı lentlə bağlayaraq özünə məxsus "Toyota Prado" markalı avtomobilə qoyub və Albalılıq adlanan əraziyə aparıb. Burada B.Quliyev Hüseynağanı maşından endirərək ağızını açıb və onu sorğu-sual edib. Daha sonra o, 16 yaşlı oğlanı amansızlıqla döyüb və ölümünə tam əmin olmaq üçün sonda boğub.

Bundan sonra B.Quliyev qətlə yetirdiyi oğlanın meyitini maşına qoyub və yaşadığı evə gedib. O, avtomobildə meyit olması barədə heç kimə məlumat verməyib. Sentyabrın 7-də B.Quliyev işlədiyi "Sədərək" ticarət mərkəzinə gedib və günorta iş başa çatandan sonra Hüseynağanın meyitini oradakı çuxura atıb və traktorla üstünü torpaqla örtüb.

Hadisədən sonra H.Şeydabəyovun ailə üzvləri onun axtarışına çxııblar. Onlar B.Quliyevin evinə gəliblər. Lakin B.Quliyev və ailə üzvləri Hüseynağanı görmədiklərini deyiblər. Polisin itkin kimi axtardığı şəxsin naməlum şəraitdə yoxa çıxması şübhələri Babək Quliyev istiqamətində artırıb və o, törətdiyi əməli etiraf edib. Ötən ilin 10 sentyabr tarixində o, saxlanılıb.

Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində keçirilən prosesin yekununda B.Quliyevə 18 il həbs cəzası təyin edilib.

16 yaşlı oğlanın əl-qolunu iplə, ağzını yapışqanlı lentlə bağlayaraq özünə məxsus "Toyota Prado" markalı avtomobilə qoyub və Albalılıq adlanan əraziyə aparıb. Burada B.Quliyev Hüseynağanı maşından endirərək ağızını açıb və onu sorğu-sual edib. Daha sonra o, 16 yaşlı oğlanı amansızlıqla döyüb və ölümünə tam əmin olmaq üçün sonda boğub.

Respublica.Az

25-12-2023, 06:13 | İnfarkt öncəsi bu ağrılar olur - Diqqət

İnfarktdan öncə infarktönü vəziyyət yaranır. Çox xəstələr bu məqamı gözdən qaçırır.

Respublica.Az Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, kardioloq Anastasiya Fomiçeva ürək üçün tipik olmayan kardial simptomları açıqlayıb.

"Tipik simptomlara döş qəfəsində ağrı, sancı, təngnəfəslik, təzyiqin qəfil düşməsi, ürək ritminin pozulması - ya aritmiya, ya bradikardiya aiddir. İnfarkönünün qeyri-tipik simptomları: qəfil zəiflik, tərləmə, ürəkbulanma, qusma, öyümə, qarında ağrı, öskürək, huşun itməsi, ölüm qorxusu, ayaqların gücsüzləşməsi.

Aşağıdakı simptomlar isə artıq infarktın kəskin fazasını göstərir:

- Sinədə sanki beton plitə varmış kimi ağırlıq;

- Sinədə alov, yanma hissi;

- Sanki öndən və arxadan bıçaq kəsirmiş kimi hiss;

- Ağrının boyun, çənə, qola, qarına yayılması;

- Nitroqliserin qəbulundan sonra da ağrının kəsməməsi;

- Ağrı 20-30 dəqiqədən tutmuş 5 saata kimi davam edə bilər", - kardioloq qeyd edib.

Respublica.Az

25-12-2023, 06:06 | Ceyhun Bayramov: “Sülh müqaviləsi hər şeyin 100 faiz həlli demək deyil”

"Sülh müqaviləsi hər şeyin 100 faiz həlli demək deyil".

Respublica.Az report.az-a istinadən xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov "AzTV"yə müsahibəsində bildirib.

Onun sözlərinə görə, sülh müqaviləsi ilə bağlı bütün əhəmiyyətli təşəbbüslərin müəllifi məhz Azərbaycandır.

"Proses bir tərəfin istəyindən, arzusundan asılı deyil. Burada hər iki tərəfin müvafiq addımlar atması önəmlidir. Azərbaycanın suverenliyi tam bərpa olunduqdan sonra biz Ermənistan siyasi rəhbərliyi tərəfindən səslənən ismarışları diqqətlə izləyirik. Müəyyən pozitiv ismarışları da eşidirik. Ancaq pozitiv sözlərin və ismarışların verilməsi önəmli olsa da, onların real işlərə transformasiya edilməsi daha önəmli məqamdır".

Nazir bildirib ki, rəsmi Bakı cari ilin noyabr ayının sonunda İrəvandan sülh müqaviləsi üzrə növbəti təkliflər paketini alıb:

"Bir ay ərzində tərəfimizdən işlənmiş təkliflər paketi Ermənistana təqdim olunub. Proses davam edir. Düşünürəm ki, 2024-cü ildə görüşlər keçiriləcək. Biz bu məsələyə real və nikbin baxırıq. Eyni zamanda biz sülh müqaviləsi barədə danışarkən başa düşməliyik ki, bu, hər şeyin 100 faiz həlli demək deyil. Bu, ölkələr arasında münasibətlərin inkişaf etdirilməsinin əsasını qoya bilər.

Bir günün içərisində Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri, Azərbaycan-Gürcüstan münasibətləri səviyyəsinə qədər yüksələ bilməz. Ancaq ən azından normal qonşuluq münasibətlərinin əsasının qoyulması və iki ölkə arasında açıq münasibətlərin həllinin prinsiplərini müəyyənləşdirən bir saziş ola bilər və olmalıdır".

Respublica.Az

24-12-2023, 17:49 | Ərdoğan İlham Əliyevə zəng edib

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan dekabrın 24-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə zəng edib.

Respublica.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, Türkiyə Prezidenti dövlətimizin başçısını ad günü münasibətilə təbrik edib, ona fəaliyyətində uğurlar, möhkəm cansağlığı arzulayıb.

Azərbaycan Prezidenti göstərilən diqqətə və təbrikə görə minnətdarlığını bildirib.

Dövlət başçıları ölkələrimiz arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin bundan sonra da hərtərəfli inkişaf edəcəyinə əminliyini ifadə edib, əməkdaşlığımızın perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparıblar.

Respublica.Az

24-12-2023, 17:42 | Ağdamda dördüncü yaşayış kompleksinin təməli qoyulub

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Ağdam şəhərində salınacaq dördüncü yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması mərasimində də iştirak ediblər.

Respublica.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, dövlətimizin başçısına və birinci xanıma yaşayış kompleksi barədə məlumat verildi.

Bildirildi ki, ümumi sahəsi 14 hektara yaxın olan yaşayış kompleksinin salınacağı ərazinin bir hissəsi çoxfunksiyalı zonanı əhatə edir. Bu kompleksdə tikiləcək yaşayış binalarında ümumi sahəsi 137 min kvadratmetr təşkil edən 1080, o cümlədən 36 birotaqlı, 363 ikiotaqlı, 484 üçotaqlı, 197 dördotaqlı mənzil olacaq.

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva yaşayış kompleksi barədə videoçarxa baxdılar.

Qeyd edildi ki, yaşayış kompleksindəki binaların inşasında istilik tutumlu təbii materiallardan istifadə olunacaq. Binalar daimi su, elektrik enerjisi və yüksəksürətli internet ilə təmin ediləcək. İstilik və isti su təchizatı mərkəzi qazanxana sistemi ilə həyata keçiriləcək.

Kompleksdə, həmçinin idman meydançaları, istirahət guşələri, uşaq oyun meydançaları, velosiped yolları və avtomobil dayanacaqları yaradılacaq.

Dövlətimizin başçısı Ağdam şəhərində dördüncü yaşayış kompleksinin təməlini qoydu.

Respublica.Az