4-10-2021, 12:02 | Ombudsman erməni terroru ilə bağlı bəyanat yaydı
Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın Gəncə şəhəri və digər ərazilərini atəşə tutması nəticəsində insan tələfatı və dağıntıların baş verməsinin ildönümü ilə bağlı bəyanat yayıb.
Bəyanatda deyilir:
"Dünya ictimaiyyətinə məlumdur ki, 2020-ci il 27 sentyabr tarixindən başlayaraq Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini və beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə pozaraq, Azərbaycana qarşı növbəti dəfə işğalçılıq siyasəti həyata keçirmək niyyəti ilə mülki əhalinin sıx məskunlaşdığı yaşayış məntəqələrini və sosial obyektləri ağır artilleriya qurğularından, aviasiyadan və xüsusi raket sistemlərindən istifadə etməklə intensiv şəkildə atəşə tutmuş, nəticədə günahsız insanlar qətlə yetirilmişdir. Ötən ilin bu günü - 04.10.2020-ci il tarixində səhər saatlarından başlayaraq Ermənistan silahlı qüvvələri münaqişə zonasından kənarda yerləşən, Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri, qədim tarixə malik, çoxsaylı mədəniyyət obyektləri olan, turizm mərkəzi və əhalinin sıx məskunlaşdığı Gəncə şəhərinə qadağan olunmuş silahlardan istifadə etməklə raket zərbələri endirmişdir.
Həmin gün Ermənistan tərəfindən Cənubi Qafqazın ən böyük su elektrik stansiyası və su anbarının yerləşdiyi Mingəçevir şəhəri də raketlərlə hədəfə alınmışdır. Hərbi əməliyyatların aparıldığı bölgədən çox uzaq məsafədə yerləşən Xızı və Abşeron da eyni gündə Ermənistan tərəfindən hədəf seçilmişdir.
Ermənistan silahlı qüvvələri həmçinin qəsdən və hədəflənmiş şəkildə Beyləqan və Tərtər şəhərlərini, Füzuli rayonunun Horadiz şəhərini, Bərdə, Ağdam, Ağcəbədi, Cəbrayıl, habelə mülki əhalinin sıx məskunlaşdığı digər yaşayış məntəqələrini də ağır artilleriya və raketlərdən istifadə etməklə atəşə tutmuşdur.
Nəticədə dinc əhali arasında çoxsaylı ölən və yaralananlar olmuş, mülki evlərə, tarixi və mədəni abidələrə, inzibati binalara və digər sosial obyektlərə ciddi ziyan dəymişdir.
Tərəfimizdən həmin hücumlardan sonra yerində araşdırmalar aparılmış, əldə edilmiş nəticələr sənədləşdirilərək hesabat formasında beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanmışdır.
Beynəlxalq humanitar hüquq normaları hərbi əməliyyatların gedişində kombatantlar və mülki şəxslərin, hərbi və mülki obyektlərin aydın şəkildə fərqləndirilməsini tələb etdiyi halda Ermənistan növbəti dəfə beynəlxalq hüquqa hörmətsizlik nümayiş etdirərək müharibə cinayətlərinə yol vermişdir.
Təəssüflə qeyd etmək istərdim ki, BMT Nizamnaməsini, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini, beynəlxalq humanitar hüquq normalarını, Cenevrə Konvensiyalarının, xüsusilə "Müharibə zamanı mülki əhalinin müdafiəsi haqqında" 1949-cu il 12 avqust tarixli Konvensiyanın, "Silahlı münaqişə zamanı mədəni sərvətlərin mühafizəsi haqqında" 1954-cü il 14 may tarixli Haaqa Konvensiyasının və insan hüquqları sahəsində digər sənədlərin müddəalarını kobud şəkildə pozmaqla müharibə cinayətləri törətmiş Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi hələ də ədalət mühakiməsi qarşısında cavab verməmiş, ağır cinayət əməllərinə görə məsuliyyətə cəlb edilməmişdir.
Təcavüzkar Ermənistanın törətmiş olduğu müharibə cinayətlərinin qarşısının alınması və cinayət törətmiş şəxslərin cəzalandırılması istiqamətində nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar, beynəlxalq məhkəmələr tərəfindən ciddi tədbirlərin görülməməsi həmin şəxslərin insanlıq əleyhinə yeni cinayət əməlləri törətməsinə zəmin yaratmışdır.
Çoxsaylı insan tələfatı ilə nəticələnən və yalnız Azərbaycan xalqı üçün deyil, bəşəriyyət üçün faciəvi hadisələrin ildönümü ərəfəsində bir daha dünya ictimaiyyətinə, beynəlxalq təşkilatlara müraciət edərək, beynəlxalq hüquq və beynəlxalq humanitar hüquq normalarının kobud şəkildə pozulması ilə müşaiyət olunan və mülki əhalinin qətlə yetirilməsi ilə nəticələnən müharibə cinayətlərini qəti şəkildə qınamağa və Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin hüquqi məsuliyyətə cəlb edilməsi istiqamətində qətiyyətli addımlar atmağa çağırıram".
4-10-2021, 11:52 | Cəbrayılın azad olunması bizim üçün çox böyük mənəvi-psixoloji üstünlük, düşmən üçün isə ağır zərbə idi - VİDEO - FOTO
44 günlük Vətən Müharibəsində Azərbaycan ordusu yalnız irəliyə gedərək torpaqlarımızın 30 illik işğalına son qoydu. Ordumuzun 2020-ci il sentyabrın 27-də Qarabağda başladığı uğurlu əks-hücum əməliyyatı nəticəsində 2020-ci il oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhəri işğaldan azad edildi.
Ehtiyatda olan polkovnik Şair Ramaldanov və hərbi ekspert Ruslan İmanquliyev Trend BİA-nın "Sahil Kərimli ilə Aktual" müəllif videolayihəsinə müsahibələri zamanı 44 günlük Vətən Müharibəsində Azərbaycanın tarixi qələbəsini şərh ediblər.
Ş.Ramaldanov qeyd edib ki, Vətən Müharibəsindəki hərbi əməliyyatlar əvvəlcədən hazırlanan plan üzrə gedirdi:
"Cəbrayılın azad olunması bizim üçün çox böyük mənəvi-psixoloji üstünlük, düşmən üçün isə ağır zərbə idi. Həmin ərazi strateji cəhətdən çox əhəmiyyətli idi. Ordumuzun cənub istiqamətində əməliyyat aparması düşmən üçün gözlənilməz oldu. Çünki onlar bizi Ağdam-Xankəndi istiqamətində gözləyirdilər."
Ehtiyatda olan polkovnikin sözlərinə görə, döyüşlərin vahid mərkəzdən idarə olunması çox vacib amil idi. Ali Baş Komandan Prezident İlham Əliyev bütün döyüşlərə bilavasitə özü rəhbərlik edib qərarları təsdiq edirdi:
"İkinci Qarabağ müharibəsi 21-ci əsrin tələblərinə cavab verən müasir tipli müharibə idi. Birinci Qarabağ müharibəsini görmüş biri kimi hazırkı inkişaf etmiş ordumuzla qürur duyuruq. Bütün inkişaf qələbə üçün idi və biz bu qələbəyə nail olduq"
Hərbi ekspert Ruslan İmanquliyev həmçinin Cəbrayıl istiqamətindəki döyüşlərin çox təhlükəli olduğunu bildirib:
"Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin, eyni zamanda hərbi hava qüvvələrinin, raket artilleriya qoşunlarının dəstəyi ilə bu çətin əməliyyat uğurla başa çatdı.
Düşmən sadəcə bizim ordunun tərkibindəki "YAŞMA" adlandırılan, onların qorxulu yuxusuna çevrilən xüsusi təyinatlılarımız haqda bilirdi. Digər qurumlardakı xüsusi təyinatlılardan xəbərdar deyildilər. Dərinliklərdə bütün xüsusi təyinatlı qüvvələrin, eyni zamanda havadan piltosuz uçuş aparatlarının tətbiq olunması düşməni bir anda şok vəziyyətinə saldı."
30-09-2021, 10:29 | Bu gün Milli Məclisin payız sessiyası başlayır
Bu gün Azərbaycan Milli Məclisinin payız sessiyası başlayır.
Milli Məclisin payız sessiyasının ilk plenar iclası bu gün saat 11:00-da keçiriləcək.
Parlamentin payız sessiyasının ilk plenar iclasında Azərbaycan xalqının Vətən müharibəsinin başlanmasının ildönümü ilə əlaqədar Milli Məclisinin Bəyanatı qəbul ediləcək.
Milli Məclisin 2021-ci il payız sessiyasının qanunvericilik işləri planına 12 məsələnin daxil olacağı gözlənilir.
Qanunvericilik işləri planına aşağıdakılar daxildir:
1. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlarının, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında təqdim etdiyi qanun layihələri;
2. Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi zərfinə daxil olan qanun layihələri;
3. Konstitusiya Məhkəməsinin tövsiyələri nəticəsində hazırlanmış qanun layihələri;
4. "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında" qanun layihəsi;
5. "Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında" qanun layihəsi;
6. "Lombardlar haqqında" qanun layihəsi;
7. "Reproduktiv sağlamlıq haqqında" qanun layihəsi;
8. "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsi;
9. "Turizm haqqında" qanun layihəsi;
10. "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" qanun layihəsi;
11. "Qida təhlükəsizliyi haqqında" qanun layihəsi;
12. Azərbaycan Respublikasının qanun-larında dəyişikliklər edilməsi haqqında qanun layihələri.
30-09-2021, 07:42 | Akademik Azad Mirzəcanzadə tətbiqi mexanika və neft-mədən işləri üzrə bir sıra yeni istiqamətlərin banisidir
Görkəmli alim, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Əməkdar elm və texnika xadimi, texnika elmləri doktoru, professor Azad Mirzəcanzadə Azərbaycan elminin inkişafında böyük xidmətlər göstərib. O, ölkəmizdə tətbiqi mexanika və neft-mədən işləri sahəsində qiymətli araşdırmaları ilə böyük şöhrət qazanıb. Neftin çıxarılmasında texnoloji proseslərin mexanikası, riyazi fizika metodlarının neft sahəsində tətbiqi ilə bağlı problemlər onun tərəfindən fundamental elmin nəzəri məsələləri səviyyəsində araşdırılıb.
Görkəmli alimin doğum günündə onun həyat və fəaliyyətinin bəzi məqamlarına nəzər salır.
Azad Mirzəcanzadə 1928-ci il sentyabrın 29-da Bakı şəhərində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra ali təhsilini 1944-1949-cu illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun neft-mədən fakültəsində alıb və dağ mühəndisi ixtisasına yiyələnib. 1951-ci ildə texnika elmləri üzrə namizədlik, 1957-ci ildə doktorluq dissertasiyaları müdafiə edib. 1959-cu ildə professor adını alıb, 1962-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (AEA) müxbir üzvü, 1968-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilib.
Azad Mirzəcanzadə pedaqoji fəaliyyətə 1944-cü ildə Bakı şəhərində 44 nömrəli orta məktəbdə müəllim kimi başlayıb. 1948-1958-ci illərdə AEA-nın Neft İnstitutunda və Neft Ekspedisiyasında baş laborant, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi və şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb, 1958-1968-ci illərdə Azərbaycan Neft Sənayesi Nazirliyi nəzdində Elmi-Tədqiqat Neftçıxarma İnstitutunda, həmçinin 1966-1969-cu illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Mexanika Problemləri İnstitutunda laboratoriya müdiri olub. O, 1969-1973-cü illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası və Neft Sənayesi Nazirliyinin müştərək laboratoriyasının, 1973-1989-cu illərdə keçmiş Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Neft İnstitutunun neft-qaz dinamikası laboratoriyasının müdiri, 1992-ci ildən isə Azərbaycan Neft Akademiyası nəzdində Neft-Qaz Geotexnoloji Problemləri və Kimya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktoru vəzifələrində işləyib.
Son dərəcə geniş maraq dairəsi olan Azad Mirzəcanzadə elmi yaradıcılığı ilə yanaşı, pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub, yüksəkixtisaslı kadrların hazırlanmasına böyük qüvvə sərf edib. Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı üçün güclü elmi potensialın yaradılmasında yaxından iştirak edib.
Alim 1951-1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) nəzəri mexanika kafedrasının dosenti, 1957-1959-cu illərdə professoru, 1959-cu ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında (indiki Azərbaycan Dövlət neft və Sənaye Universiteti) kafedra müdiri işləyib. O, orta məktəblərdə dəqiq elmlərin tədrisi ilə bağlı bir sıra layihələrin də müəllifi idi.
Azad Mirzəcanzadə 1992-2001-ci illərdə Azərbaycan Ali Attestasiya Komissiyasının sədri olub, 1993-2001-ci illərdə Dövlət Elm və Texnika Komitəsinə rəhbərlik edib.
Görkəmli alimin neft və qaz-kondensat yataqlarının mənimsənilməsi və istismarının əsaslarına həsr olunmuş tədqiqatlarında neft sənayesinin qazma, istehsal və neft maşınqayırması kimi sahələrinin aktual problemləri həllini tapıb. 400-dək elmi əsərin, 50-dən artıq ixtira və patentin müəllifi olan Azad Mirzəcanzadə özünün elmi fəaliyyətində neft və qaz çıxarılması proseslərinin qlobal optimallaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirib. Dəniz neft yataqlarının işlənilməsinin dinamik metodlarının hazırlanması və tətbiq edilməsi tanınmış alimin başlıca elmi nailiyyətləri sırasındadır. Yaradıcılığının son dövründə onun tədqiqatlarının əsas elmi istiqamətlərini neft-qaz yataqlarının sinergetik analizi təşkil edirdi.
A.Mirzəcanzadə həm də elmin təşkili və idarə olunması prosesində fəal iştirak edib. O, Azərbaycan elminin dünyaya inteqrasiyası üçün bilik və bacarığını əsirgəməyib. Dünya şöhrətli akademikin elmi kadrların və yüksəkixtisaslı neftçi mütəxəssislərin hazırlanmasında əvəzsiz rolu olub, onun elmi məktəbinin davamçıları nəinki Azərbaycanda, hətta xaricdə elmi mərkəzlərdə və istehsalat müəssisələrində çalışırlar.
Azad Mirzəcanzadə 2006-cı il iyulun 17-də vəfat edib. Azərbaycanın elmi ictimaiyyəti dünya şöhrətli alim, unudulmaz şəxsiyyət Azad Mirzəcanzadənin xatirəsini daim dərin hörmətlə anır.
AZƏRTAC
24-09-2021, 06:39 | Azərbaycan Ermənistanı Beynəlxalq Ədliyyə Məhkəməsinə verib
Azərbaycan "İrqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında" Beynəlxalq Konvensiyanın pozulmasına görə Ermənistanı Beynəlxalq Ədliyyə Məhkəməsinə verib.
Bu barədə təşkilat məlumat yayıb.
24-09-2021, 06:36 | Ərdoğan: “Bizim üçün S-400 məsələsi bitib”
Türkiyənin Rusiyadan aldığı S-400 sistemlərinə görə ABŞ-ın təzyiqlərini qəbul etməsi mümkün deyil.
Bunu Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Nyu-Yorkdakı Türk Evində keçirdiyi mətbuat konfransı zamanı bildirib.
"Baxın, biz F-35-ləri aldıq. 1 milyard 400 milyon dollar ödədik və F-35-lər bizə verilmədi. Amerika öncə bunu həll etməlidir. S-400-ləri bəhanə edib bizə F-35-ləri verməmək nə dövlətlərarası münasibətlər, nə də diplomatiya baxımından düzgün deyil. Əlbəttə ki, biz beynəlxalq hüquq nəyi tələb edirsə, onu edəcəyik. Ancaq S-400-lərə görə davamlı təzyiqləri qəbul etməyimiz mümkün deyil. Bizim üçün S-400 məsələsi bitib. Burada geri addım atmağımız da mümkün deyil. Amerikanın bu faktı ikitərəfli və beynəlxalq münasibətlərdə doğru şəkildə nəzərə alması lazımdır", - deyə Ərdoğan bəyan edib.
O, Türkiyənin özünü qorumaq üçün lazım olanı alacağını da bildirib.
"Sən bizə "Patriot" verməyəcək, sonra da "Niyə S-400 aldın" deyəcəksən? Türkiyə özünü qorumaq üçün lazım olanı alacaq. Gərəkərsə, onları istehsal da edəcək, artıq başladıq da", - deyə əlavə edib.
24-09-2021, 06:26 | Ağciyərləri siqaret zəhərlənməsindən təmizləmək üçün eliksir
Siqaret çəkənlər mütləq oxusunlar! Ağciyərləri siqaret zəhərlənməsindən təmizləmək üçün eliksir.
Siqaretin orqanizm üçün nə qədər zərərli olduğu hamıya məlumdur. Əgər siz də uzun müddətdir ki, siqaret çəkirsinizsə o zaman mütləq aşağıdakıları oxuyun.
Uzun müddət siqaret çəkmək bronxlarda patologiyaların əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bəziləri siqaretə elə aludə olurlar ki, hətta onlara bunu tərgitmək belə mümkün olmur.
Siqaretdən asılı olmaq ağciyərlərin zədələnməsinə, bronxların tutulmasına, ağız boşluğunda və boğazda xəstəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Bu problemi həll etmək üçün isə nəfəs yollarını və ağciyərləri təmizləmək lazımdır. Bu isə tənəffüs sistemi orqanlarında xəstəliklərin əmələ gəlməməsinə səbəb olur. Uzun müddət siqaret çəkmək tənəffüs sistemi orqanlarında infeksion xəstəliklərdən tutmuş xərçəng xəstəliyinə kimi bir çox xəstəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bəs ağciyərləri necə təmizləmək olar? Aşağıda bu sualın cavabı verilib.
Ağciyərlərin eliksirlə təmizlənməsi
Eliksiri təmizləmək üçün 4 əsas qatqıdan istifadə edilir.
Zəncəfil ağciyərlərdə toplanmış seliyin xaric olumasına yardım edir. Zəncəfil siqaretin orqanizmdə əmələ gətirdiyi toksiki əlamətlərin də xaric olunmasına səbəb olur.
Soğan nəfəs yollarında əmələ gələn problemlərin aradan qalxmasına səbəb olur. Soğan ağciyərlərdə xərçəng xəstəliyinin əmələ gəlməsinə qarşı mübarizə aparır.
Sarıkök ən faydalı ədviyyatlardandır. Sarıkökün tərkibində omeqa3 yağ turşusu, vitaminlər və minerallar var. Sarıkök bakteriyalara, viruslara və xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizə apara bilir.
Balın tərkibi vitamin və minerallarla zəngindir. Onun orqanizmin müqavimətini artırmaq qabiliyyəti var. Balın bir çox xəstəliklərin müalicəsində rolu böyükdür.
Eliksirin hazırlanması:
- soğan - 1 kq
- zəncəfil kökü - 1 kök
- sarıkök - 3 çay qaşığı
- bal - 400 qr
- su - 1 litr
Hazırlanması:
Bir litr suya bal əlavə edilib qaynamağa qoyulur. Qarışım qaynamağa başladıqda xırda üyüdülmüş soğan və zəncəfil əlavə edilir. Qarışım az miqdar qaynadıqdan sonra sarıkök də əlavə edilərək odun istiliyi azaldılır. Qarışımın həcmi tam yarıya düşənə qədər qaynadılır və qazan odun üstündən götürülür. Soyuduqdan sonra qarışım şüşə bankaya tökülür və soyuducuda saxlanılır.
Qarışımdan gündə 2 xörək qaşığı acqarına yeməkdıən 2 saat əvvəl qəbul edilir.
24-09-2021, 06:23 | Ağciyərlərin hava sahələrinin genişlənməsi
Bu alveol və respirator yolların, ağciyərlərin damar sisteminin reduksiyası olmadan genişlənməsi ilə şərtlənən involyutiv və ya qocalıq emfizemasıdır. Belə emfizema (genişlənmə) bronxoobstruktiv sindrom, hipoksiya və hiperkapniya ilə müşayiət olunmur. Hipertrofik genişlənmə pulmoektomiyadan sonra baş verir və ağciyərin həcminin böyüməsi ilə xarakterizə olunur.
Ağciyərlərin kəskin genişlənməsi isə aşağıdakı hallarda baş verir:
- yad cismin aspirasiyasında
- suda boğulma zamanı bronxial astma tutması baş verdikdə
- kəskin fiziki gərginlikdə qayıdan kompensator reaksiya zamanı.
Əgər sadalanan vəziyyətlər tez aradan qalxmazsa, proses patoloji vəziyyətə keçə bilər.
Müalicə:
Ağciyərlərin genişlənməsinin spesifik bir müalicəsi yoxdur. Genişlənməni aradan qaldırmaq üçün onu əmələ gətirən səbəbi aradan qaldırmaq lazımdır.
Müalicə zamanı bronxgenəldici vasitələrdən və qlükokortikoidlərdən istifadə edilir. Lazım gələrsə ağciyərlərin emfizeması zamanı cərrahi yolla ağciyərlərin həcmi kiçildilir. Bu zaman ağciyərin periferik hissələrinin rezeksiyası tətbiq edilir. Adətən bu əməliyyatdan 2 ay sonra ağciyərlərin funksional vəziyyəti həqiqi yaxşılaşır.
Bu metod inkişaf etmiş ölkələrdə kəskin ifadə olunmuş emfizemalı xəstələrin 20%-də tətbiq edilir.
Ağciyər emfizemasının fəsadları geridönməz tənəffüs və ağciyər -ürək çatışmazlığının inkişafına səbəb olur.
Ağciyər emfizemasının tezliyini azaltmaq məqsədilə papirosçəkməni dayandırmaq, yeniyetmə və gənclərdə papirosçəkmənin qarşısını almaq lazımdır. Ağciyərlərin və yuxarı tənəffüs yollarının iltihabi xəstəliklərinin qarşısının alınması, vaksinoprofilaktika da ağciyər genişlənməsinin qarşısını alan tədbirlərdəndir.
24-09-2021, 06:20 | “İnsanları öldürən COVID-19 deyil” - Professordan maraqlı AÇIQLAMA
"Koronavirus xofunu birdəfəlik unudaq"
"İnfeksiyaya yoluxub sağalmış insanlarda əmələ gələn immunitet həmin virusa qarşı ən müasir peyvəndlərin belə əmələ gətirdiyi immunitetdən dəfələrlə güclü olur".
ATU-nun Farmakologiya kafedrasının müdiri, professor Musa Qəniyevin COVID-19-la əlaqəli əhalini maraqlandıran sualları cavablandırarkən belə deyib.
Professor qeyd edib ki, mutant ştammından asılı olmayaraq, bütün təkrar yoluxma halında insan bu infeksiyaları çox yüngül, yəni mövsümi infeksiya kimi keçirir:
"Çünki təbii xəstələnmə fonunda orqanizm virusun hansısa bir fraqmentinə qarşı deyil, canlı virusun bütün subvahidinə (örtük təbəqə, matriks və nukleoprotein sırası) qarşı, hüceyrə yaddaşına total şəkildə həkk olunan, aktiv immunitet formalaşdırır".
M.Qəniyevin sözlərinə görə, COVID-19-un əsas yoluxma mənbəyi hava-damcı yolu, yəni nəfəs-nəfəsə dayanmaq, xüsusən öpüşüb-görüşmək kimi ünsiyyət formasıdır:
"Odur ki, öpüşüb-görüşməkdən imtina etməklə də, yoluxma sayının kəskin azalmasına nail olmaq mümkündür.
Hər gün sosial şəbəkələrdə kiminsə virusdan ölümü xəbəri verilir. Bu da digər insanlara güclü psixoloji təsir göstərir. Əslində ölümün səbəbi rəsmi mənbələrə istinadən yalnız patoloq-anatomun təsdiqindən sonra verilməlidir. Naməlum ölüm səbəbləri COVID-19-un statistikasına salınmamalıdır. Bunu etmək cinayətdir. Hər bir şüurlu insan bilməlidir ki, ölüm canlı aləm üçün haqdır və qaçılmazdır. Canlı toxuma, postnatal inkişafın yaş dövrlərinə uyğun olaraq, məruz qaldığı mərhələli dəyişikliyin hər birində subhüceyrəvi genom vahidi itirərək, irsiyyətini yaşatmaq üçün sonda canlı həyata əlvida deyir. Yəni, ölüm həyatın sonu yox, yeni həyatın başlanğıcıdır. Bu ölümlər əbədi yaşam qanunudur. İnsanları qorxudub onların psixoloji sarsıntı keçirməsinə səbəb olmaqdansa, hər kəsə daha düzgün və elmə əsaslanan məlumatların verilməsi daha doğrudur".
M.Qəniyev əvvəlki ştammlara nisbətən daha yoluxucu və daha aqressiv olan "Lyambda" və "Mu" ştamlarının yayılması haqqında xəbərlərə də aydınlıq gətirib:
"Bu ştamlar COVID-19-dan genom fərqliliyi göstərən 24 mutant ştammdan bir neçəsidir. Onların hər birinin ayrı-ayrılıqda mutasiya variantları var. Məsələn, "Lyambda" ştammının virogen fəallığına nisbi təsir göstərən səkkiz, virogen fəallığına praktik olaraq təsir göstərməyən, iyirmi funksional aktiv mutasiyası var. Bunların içərisində yalnız T76I и L452Q, eləcə də NTD-domeni mutasiyasının patogen fəallığının yüksək olması ehtimal olunur. T76I и L452Q mutasiyası virusu tənəffüs yolu epitel hüceyrələrinin ACE2 reseptorlarına bağlayan SHCO14 spayka (yapışan) zülal fraqmentinin özündə, sonuncu isə, spayka zülalın özünün bağlandığı domendə baş verir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) avqustun 30-da nəzarətə götürdüyü və hazırda dünyada koronavirusa ümumi yoluxmanın cəmi 0,1%-ni təşkil edən "Mu" ştammında genom dəyişikliyi, yenə də virusu ACE2 reseptorlarına bağlayan SHCO-14 spayka zülalında baş verir, yəni 146 N nuklen əlavəsi (N-terminal domendə, AAC kodonda 3 nukleotid- Aspargin aminturşusu (Asn/N) əlavəsi) və furin parçalanma- genom sahəsində (S1/S2 parçalanma saytı) P681 mutasiyası. Göründüyü kimi, istər "Lyambda", istərsə də "My" ştamında ana virus - COVID-19-dan fərqlilik yalnız SHCO-14 zülalında törənən dəyişiklikdir. SHCO-14-ün yeganə funksiyası virusa yoluxmanın təminatçısı olmaqdır. Odur ki, bu struktur vahidində törənən dəyişiklik heç bir halda virusun patogen fəallığı və letallıq əmsalının yüksəlməsi və ya xəstəliyin ağır gedişinə səbəb ola bilməz".
Professor xatırladıb ki, COVID-19-un genom fərqliliyi göstərən bütün mutantları, o cümlədən "Lyambda" və "Mu" ştammları da ana ştammdan müəyyən xüsusiyyəti (məsələn, yoluxdurma əmsalı və s.) ilə fərqlənməlidir:
"Bu, mutasiyaya uğramanın əsas şərtidir, əks halda ana ştammın (COVID-19) mutasiyaya məruz qalmasını söyləmək olmaz. İstər təbii immunitet, istərsə də peyvəndləmə nəticəsində formalaşan immunitet - hər kəsi, bütün mutant ştammlardan, o cümlədən, "Lyambda" və "Mu" ştammndan da aktiv şəkildə qorumalıdır. Belə şəxslərdə virusa təkrar yoluxma ehtimalı 0,002 faiz nisbətindən yüksək olmamalıdır. Bu baxımdan ştammların yalnız ehtimal olunan xüsusiyyətlərini reallıq kimi qiymətləndirib yazmaq, danışmaq, insanları şiddət altında saxlamaq yolverilməzdir".
Professor bildirib ki, əhalinin 40-60%-nin vaksinləşəcəyi təqdirdə guya virusun daha dözümlü mutant ştammlar yaradacağı ilə bağlı deyilənlər də əsassızdır:
"Bu mutasiyalar virus RNT-sinin simbioz yaşamağa xidmət edən, letallıq mutasiyasının nəticəsi kimi əmələ gəldiyindən, vaksinlərin ona təsiri, ana ştamma təsirilə müqayisədə daha güclü olmalıdır. Həmçinin, istənilən virus populyasiyasında əsaslı genom fərqliliyi göstərən, letallığı çox yüksək və son dərəcə patogen virus ştammı, yalnız orqanizmin məlum virus ailəsini mütləq şəkildə "özündən təcridə" son cəhdi halında əmələ gələ bilər. Ana ştammın (COVID-19) bu dəyişikliyə uğraması üçün ən azı 8-10 il vaxt lazımdır.
COVID-19 insanları öldürmür. İnsanları öldürən profilaktik və şəxsi gigiyenik tədbirlərə əməl olunmaması, ruhi sarsıntı, stress, gərginlik, koronavirusa görə yaranan endogen ölüm qorxusudur. COVID-19-dan qorunmanın ən sadə və etibarlı yolu - yalnız adi gigiyenik tələb və normal ünsiyyət formalarına əməl etmək və koronavirus "xofunu" birdəfəlik unutmaqdır".
modern.az
24-09-2021, 05:58 | BMT-də "Nizami Gəncəvi: Şair və Müdrik" təqdim olundu - FOTO
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi BMT-nın Baş Assambleyası çərcivəsində "Nizami Gəncəvi: Şair və Müdrik" kitabının təqdimatın keçirib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci ilin Nizami Gəncəvi 880 illiyinin qeyd olunması sərəncamından irəli gələrək Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin həm-sədri, Dünya Bankının sabiq vitse-prezidenti Dr. İsmayıl Seragəldin tərəfindən Nizami Gəncəvi: Şair və Müdrik kitabı çap olunmuşdur. Kitabda əksini tapan illustraeiyalar dünyanın tanınmış Metropoliten Muzeyi tərəfindən təmin edilib.
Təqdimatda BMT Sivilizasiyalararası Alyansının Ali nümayəndəsi Migel Moratinos, Ərəb Liqasının sabiq Baş Katibi Amre Moussa, İzrailin sabiq xarici işlər naziri Tzipi Livni, Bosniya və Herzeqovinanın sabiq Prezidenti Mladen Ivanic, Xorvatiyanın sabiq Prezidenti xanım Kolinda Grabar Kitaroviç, Bosniya və Herzegovinanın sabiq Baş Naziri Zlatko Lagumdzija, Bolqarıstanın sabiq Prezidenti Petar Stoyanov, o cümlədən beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri iştirak ediblər.
